MEEM'64, Evolutie, Ideeën, Taal en Creativiteit

Gerard van de Schootbrugge (alias Gerard Espunt)

0304


Espunt in 2019

____________________________________________________________________________________________________________________________

____________________________________________________________________________________________________________________________

24 juli 2019

Praatje

Je Geld en je Leven 1. Hyper de Piep

Eerste deel van de gedachten van Espunt over het thema Geld, rijdom en het verdwijnen van onze munten. Over risico's, slapend rijk worden en de verleiding van de goldrush.





Ik zat al een tijdje te broeden op het verschijnsel Tijd. Vraag me niet waarom. Misschien heeft het wel met de leeftijd te maken. Je moet echter van goeden huize komen om daar nog iets verstandigs over te kunnen zeggen. Dat gaat niet vanzelf. Veel broeden dus. Maar broeden in een hittegolf kan zo maar broedermoord opleveren. Hum.

Ik zal jullie nu nog niet vervelen met de aanleiding, maar op een bepaald moment begon zich een nieuw, zeker voor mij nogal dissident, thema op te dringen: Geld. Intellectueel en emotioneel van een geheel andere orde, bijna van een andere planeet. Ik prijs (excusez le mot) me nogal gelukkig dat het niet in mijn aard ligt om me overdreven druk te maken over geldkwesties. Niet omdat ik hem breed kon en kan laten hangen, overdreven welgesteld ben ik niet, maar ik ben ook niet veeleisend. Drang naar rijkdom ken ik niet. Ik heb het goed. Wij hebben het goed. Je zou me tevreden kunnen noemen. Genoeg is genoeg en als het volgend jaar iets meer genoeg is dan zal ik me daar vol dankbaarheid bij neerleggen.

Lees hier verder.


2 juli 2019

Gedichtje

Tante

Gedichtje, gemaakt bij gelegenheid van een klein poëziefestival bij het Pijnackerse etablissement Tante Boefie op 28 juni 2019.

Lees het hier.



24 juni 2019

Praatje

Studentenjaren gaan voorbij

Je heet dan misschien geen student meer, je blijft nieuwsgierig, je bent nooit te oud om te leren en als je dan in Heidelberg een gevangenis aantreft waar de aankomende elite moest brommen omdat ze zich weer eens niet hadden kunnen beheersen, een universiteitsgevangenis, dan gaat er toch weer iets kriebelen. Het resultaat: plaatsvervangende schaamte maar ook mededogen en een hopelijk leerzaam duikje in de kleine historie van kereltjes die zich te snel heel groot voelden. Was ik ooit ook van dit ras?



Op de grens van de Altstadt ligt het universiteitscomplex met de beroemde oude Aula. Aan de achterzijde van de oude universiteit bevindt zich een curieus gebouw. Der Heidelberger Studentenkarzer, de studentengevangenis, in het huis van de pedel. Tussen 1712 en 1914 werden studenten hier opgesloten als zij wegens ordeverstoring, dronkenschap of diefstal waren veroordeeld door de universiteit. De kerkers kregen namen als "Grand Hotel', "Sans Souci', "Palais Royal', "Solitude', "Villa Trall', en de wc stond bekend als "Thronsaal'. Als overblijfselen van de Burschenherrlichkeit zijn de namen, data, portretten, tekeningen en sombere, dan wel vrolijke spreuken van de gevangenen op wanden, plafonds en meubilair achtergebleven: "Die damen geliebt, manch' liedlein gesungen, polepen gefoppt, den Bäbel geschwungen, ins Karzer geflogen, ehe ich's gedacht, da hab ich die lustigsten tage verbracht.” Op de wanden is geen plekje ongebruikt gelaten. Het hele gebouw is een daverende graffiti-expositie. Het was de heren er veel aan gelegen om hen die na hen kwamen te laten weten dat ook zij opgenomen waren in dit groezelige studentenwalhalla.

Lees hier het hele verhaal.


6 juni 2019

Praatje

Het Nu

Op de zomerse zondagochtend van 2 juni 2019 zaten wij in alle rust, in Het Nu, achter ons hutje te ontbijten. Met open deur zodat we het radioprogramma OVT konden volgen. Zelfs zo'n onschuldig gegeven kan je op wilde paden doen belanden.






Het ziet ernaar uit dat de weersvoorspellers weer eens gelijk krijgen. Het is nog vroeg maar alles wijst op de komst van de zeer warme dag die ze ons hebben toegezegd. Wij zitten op het kleine platje achter ons hutje en bezien vol bewondering het mezenechtpaar dat een paar meter verderop met grote regelmaat in een nestkastje duikt, feilloos, zonder van het landingsstripje gebruik te maken, met een wollig pluisje in hun snaveltje. We nemen aan dat ze daar een goede reden voor hebben, maar we willen hun toewijding niet verstoren door ter controle een blik in het nestkastje te werpen. Het pluisje lijkt me een toefje witte bladluisjes. Ik heb zo’n vaag gevoel dat de fouragering moeizaam gaat. Andere jaren zag ik vorige bewoners met snavels vol sappige rupsjes rondvliegen. Die zijn er dit jaar blijkbaar niet of nog niet. De luisjes lijken mij een hongerdieet. Maar die vorige meesjes waren meestal geel, deze zijn wittig en bruingrauw op hun kopje. Misschien maakt dat wat uit. Een vleugje wind voert een min luchtje mee. Als het maar niet uit het kastje komt, schiet het door me heen.

Klik hier voor het hele verhaal.


27 mei 2019

Praatje

Doris Day. Een praatje bij een plaatje

Op 13 mei 2019 overleed Doris Day op de leeftijd van 97 jaar. Zij was een van de sterren aan mijn jongensfirmament. Vandaar dit eerbetoon dat net wat verder gaat dan een plat In Memoriam.







Doris Day was van 1922. Haar echte naam was Doris Mary Ann Kappelhoff en zij had volgens ingewijden Groningse roots. De wieg van opa Franz zou in Loppersum hebben gestaan. Doris presenteerde zich voor het eerst aan mij op een filmsterrenplaatje dat zat ingesloten in een pakketje chewing gum. Als EMM, onze Hilversumse familie-voetbaclub, thuis speelde kregen wij van opa Schootbrugge in de rust een dubbeltje “voor wat lekkers” uit de “Keet van Peet”.

Het echtpaar Peet was in die jaren van doorslaggevend belang voor het functioneren van EMM. De zonen Peet brachten op vrijdagavond op de fiets de opstellingen van het eerste en het tweede team rond. En een van de vele taken van vader en moeder Peet was de uitgifte van versnaperingen in de rust. Mijn opa was een echte kindervriend en hij begreep dat jochies van een jaar of zes / zeven even moesten bijkomen voordat de beslissende tweede helft begon. Al snel lag de keuze vast: klapkauwgom. Uiteraard om bellen te blazen, maar meer nog vanwege het bijgesloten plaatje waarop een filmster was afgebeeld.

Lees hier het hele verhaal.


4 mei 2019

Praatje

Mei 2019. Oorlog is nooit ver weg

Mei, een maand van denken en herdenken, want oorlog is nooit ver weg.






Laat je niks wijs maken. Oorlog is nooit ver weg. Is het geen hete oorlog dan wel een koude. Clausewitz meende dat diplomatie niets anders was dan de voortzetting van een oorlog met andere middelen. Een andere Clausewitz vergeleek het Eurovisie Songfestival met een oorlog die met andere middelen wordt uitgevochten. Rinus Michels deed een duit in het zelfde zakje met zijn uitspraak dat voetbal oorlog is. Misschien moet je zeggen: voetbal was (ooit) oorlog, maar binnen noch buiten het veld wordt die uitleg door iedereen gedeeld. Als een gesprekje over dit thema te explosief wordt, heb ik altijd als ontsnapping de toevoeging: rustig nou, was is verleden tijd, maar wel onvoltooid verleden tijd. Ik reken niet direct op begrip maar een moment van verwarring is voor mij al voldoende om me snel uit de voeten te maken.

Lees hier verder.



26 maart 2019

Praatje

Albert Smulders

De Wonderdokter van Bergeijk

Albert Smulders is een legendarische naam in de kringen van de Utrechtse studentenvereniging Veritas. Albert arriveert 1934 in Utrecht om er medicijnen te studeren. Dat gaat moeizaam omdat hij nogal wordt afgeleid door andere zaken die hem bezighouden, zoals de beleving van het katholicisme. Een korte impressie van een bijzondere persoon in een andere tijd met nogal afwijkende ideeën. Op basis van een biografie door neef Hans Smulders.

Introductie

Dit artikel verscheen eerder in het reünistenblad van de Utrechtse studentenvereniging Veritas (april 2017). Hoofdpersoon is Albert Smulders die in 1934 lid werd van Veritas. Een Veritijn uit een grijs verleden. Ter illustratie: Albert had in 1939 de twijfelachtige eer om het jubileumboek aan het Veritasbestuur te mogen aanbieden. Herdacht werd het halve-eeuwfeest. Dit jaar bestaat Veritas al weer 130 jaar. We zijn tachtig jaar verder! Langzaam maar zeker worden de draadjes met die eerste halve eeuw dunner. Ze staan op knappen. Veel zijn er al geknapt. Hoe nu Albert Smulders?

Er is altijd een verhaal achter het verhaal. Het verhaal achter Albert loopt via Nicolaas Schweizer en Wijnand Hoogstraten. Oudgedienden van Veritas en nu niet meer onder ons. In het septembernummer van 2012 (nummer 61) hadden wij een plaatje staan van de voorpagina van de Vox Veritatis van 11 december 1946. Dat was een extra editie, gewijd aan de uittocht (ook bekend als De Grote Veldtocht met als codenaam: Action Barbousse) naar Nijmegen waar een dag eerder de sociëteit Roland van Carolus Magnus door een leger Veritijnen onder de voet was gelopen, waarbij eerlijkheidshalve moet worden aangetekend dat er van enig verzet geen sprake was. Dat alles onder het praesidiaat van Nico Schweitzer ('46 / '47) die in verband daarmee later door kardinaal De Jong op het matje werd geroepen. Toen Nico, op dat moment emeritus-hoogleraar oogheelkunde in Groningen, deze achterkant onder ogen kreeg, riep dat zoveel herinneringen bij hem op dat hij contact met mij zocht. Het resultaat was een uitgebreid artikel over deze historische gebeurtenis in het volgende nummer van de RVox.


Lees hier verder.



 



19 maart 2019

Praatje

Sensationeel

De opvallende prestatie van Ajax in zijn wedstrijd tegen Real Madrid op 6 maart 2019 bracht bij Espunt herinneringen naar boven aan andere sensationele wedstrijden uit zijn jeugd. Mysterieuze krachten in de sport in het algemeen en in het voetbal in het bijzonder.

Wembley, 25 november 1953

De teams van Hongarije, met voorop Ferenc Puskas, en Engeland, aangevoerd door Billy Wright, betreden het heilige gras van Wembley waar Engeland nog nooit had verloren van een continentaal team. Als ze het veld weer verlaten hebben de Engelsen een sensationeel pak slaag gehad van de Hongaren. Het werd 3 - 6.








Op 18 mei 1993 kwam SV Nootdorp 7 samen in Gouda in een betaalbare eetgelegenheid waarvan ik de naam niet kan noemen. Om het einde van het seizoen te vieren en de eenheid van het team te bevestigen. Die eenheid had twee gezichten. Je zou het een Januskop kunnen noemen, maar dat klinkt niet erg vriendelijk en voegt weinig toe aan dit verhaal. Laten we het maar op twee gezichten houden. Enerzijds het hoopvolle gezicht van een groep voetballers, mannen op leeftijd die nog altijd droomden van nieuwe successen en die niets wilden weten van illusies. Hun probleem was volgens hun coach, trainer-pikeur W., dat ze er niets voor lieten staan. Een terecht verwijt maar een beetje hypocriet omdat hij het ook niet voorleefde. Ze leefden volgens W. niet naar hun ambities en ze luisterden niet hem.

Lees hier verder.




4 maart 2019

Praatje

1945. Ook mijn jaar

Een uitgebreide versie van een artikel dat in 2005 verscheen in het reünistenblad van de Utrechtse studentenvereniging Veritas. Het jaar van de bevrijding, van mijn geboorte, van de geboortegolf, Hilversum na de bevrijding, de Canadezen en de Canadese oorlogsbruiden

Aai em hepie woor is finnish

 

Het jaar 1945 is onbeschrijfelijk. En daarvan kan een schrijversbrein op hol slaan. Juist nu, bijna 75 jaar later, nu steeds vaker aangevreten herinneringen gecompleteerd moeten worden met verbeelding, nu een nieuwe generatie niet meer kan terugvallen op ooggetuigen. Nu we ons eigen verhaal moeten maken op basis van wat er bewaard is gebleven: rapporten en dagboeken, overlevering, beelden van vergeelde foto’s, schokkende filmopnamen. 1945, een jaar van ultieme emoties, extreme reacties op een extreme periode. Licht versus duisternis. Liefdevolle chaos na liefdeloze orde. Het uitgeputte lijf dat weer tot leven komt, dat leven zoekt en leven wil.

Boven de titel staat: Aai em hepie woor is finnish. Toen ik deze tekst voor het eerst zag staan, kostte het me moeite om er chocola van te maken. De lezer mag het hier al proberen, hij mag ook gewoon doorlezen dan komt de verklaring (min of meer) vanzelf.

Lees hier verder



22 februari 2019

Praatje

Sprankelende Spruitjes

De jaren vijftig worden vaak in een beweging weggezet met het spruitje. Espunt put uit zijn jeugdherinneringen en laat een wat breder perspectief doorklinken. Relativeren en knipogen, het is ook een kunst.



Het spruitje is iets groens. In de jaren vijftig, mits in het goede jaargetijde, stond het minstens eenmaal per week op het menu van de familie Doorsnee. Om hem verteerbaar te maken dient de spruit verwarmd te worden. Niet te lang maar wel lang genoeg om het eenvoudige interieur van onze jeugd te vullen met dat o zo karakteristieke luchtje. Een geur die ons ertoe bracht om nog even buiten te blijven als moeder ons voor de maaltijd naar binnen riep. Als het even kon waren wij namelijk buiten en in geval van spruitjes wilden we dat graag zo houden. Lees hier verder.


13 februari 2019

Column voor Nootdorp Nu

Naamvallen

Column in de februari-editie van Nootdorp Nu. Namen kiezen en namen geven, het is tegenwoordig allemaal niet meer zo vanzelfsprekend.

 

 


_______________________________________________________________________________________________________________________________


10 februari 2019

Praatje

Dit artikel verscheen eerder, in wat minder uitgebreide vorm, in de Reünisten Vox, nr 77,  januari 2109


Jan Veldhuis en de rijke Veritijnse microkosmos


Interview met Jan Veldhuis, praeses van Veritas in het jaar 62 / 63 en, onder meer, van 1986 tot november 2003 voorzitter van het College van Bestuur van de Universiteit Utrecht.

 Lees hier verder.


_______________________________________________________________________________________________________________________________


10 februari 2019

Poëzie

De Vier Elementen

Vier gedichtjes waarin de vier klassieke elementen, water, vuur, aarde en lucht centraal staan.

Lees hier verder.

 



_______________________________________________________________________________________________________________________________

 

 5 februari 2019

Poëzie

Straattaal

Een verzameling versjes en gedichtjes waarin straten, pleinen en stegen centraal staan. De verzameling vindt haar oorsprong in mijn betrokkenheid bij het Delftse Straattheaterfestival De Mooi Weer Spelen waar in in de jaren negentig nauw bij betrokken was. Zo nu en dan komt er een gedichtje bij.


Stratenmaker


       Op het hoekje van de Beringstraat                       

Waar die vloeiend overgaat

In de Straat van Magellaan

Zie je hem van verre staan

 

Watervast op blote benen

Stort hij daar zijn dobberstenen

Hij geeft ze aan de golven mee

De Stratenmaker van de Zee.


Espunt, 1993


_______________________________________________________________________________________________________________________________


 2 februari 2019

Poëzie

Vrijheid 1

Op 31 maart 2019 werd de Poëzieweek ook in Lansingerland afgetrapt. Espunt mocht eigen werk ten gehore brengen mits het thema Vrijheid aan de orde kwam. Een geslaagde bijeenkomst in de bibliotheek in De Stander. Op de afbeelding samen met collega Arie van Driel wachten op onze beurt.

 


Wat is vrijheid?

Wat is vrijheid zonder muren?

Wat is vrijheid zonder grens?

Wat is vrijheid zonder buren?

Een superstar maar zonder fans


Lees hier verder.

_______________________________________________________________________________________________________________________________



23 januari 2019

Kort verhaal

Een goed begin is de halve dag

Zomaar een halve dag in het bestaan van Espunt. Maar geen halve dag is hetzelfd en soms zit het ook nog tegen.

Winter

Het is exact 12.00 uur als ik deze regel inzet. 23 januari 2019. De winter is nu echt op gang gekomen. Als ik naar buiten kijk, is het wit. Een paar musjes proberen, pendelend tussen een vetbolletje en wat overgebleven witte rijst, hun brandstofvoorraad op peil te houden. Of dit winter genoeg is om de klimaatdiscussie te laten kantelen, blijft nog even de vraag.

Onderweg naar de zolder, naar mijn schrijvershol, had ik nog heel andere voornemens. Ik was vast van plan om een beschouwing over het feest in mijn studententijd op mijn website te zetten. Gisterenavond verzandde ik echter in een haperende internetverbinding. Niet ongebruikelijk maar daarom niet minder frustrerend. Bij ons gaat het ongeveer zo.

Lees hier verder.



_______________________________________________________________________________________________________________________________

22 januari 2019

Praatje

Hi, Ha, Hop Marjanneke

Wat weet Espunt nog van zijn studententijd? Te weinig. Maar hij doet zijn best nu het nog kan. Feesten, hoe was het daar mee?






Kan het koortsachtig voortijlende heden zo enerveren dat een mens tijd te kort komt om de data uit het korte-termijngeheugen tijdig en ordelijk te back-uppen? Het lijkt wat in tegenspraak met de veel gehoorde opvatting dat ervaringen beter worden vastgelegd naarmate de indrukken beter doen waar ze voor bedoeld zijn: indruk maken. Maar moet ik de nevels waarin mijn Utrechtse beeldengalerij al vele decennia gehuld gaat, dan toch toeschrijven aan al dat lauwe jaren-zestigbier, dat te rap werd getapt en te vlug werd genuttigd omdat het te snel verdampte? Nee, ik houd het persoonlijk liever op de eerste verklaring. Het Utrechtse studentenleven was voor een eenvoudige maar levenslustige Hilversumse jongen uit een eenvoudig ambtenarenmilieu gewoon wat te veel van het goede. Overweldigend nieuw en spannend. Dat leven was een feest, dat leven was verrukkeluk. Met alle zintuigen op scherp verkeerde mijn redeloze en radeloze brein, dat op geen enkele wijze was geprepareerd voor de belevenissen die in september 1963 van start gingen, continu in alarmfase III. We zouden nu zeggen: code rood omdat we nu eenmaal in een beeldcultuur beland zijn. Voor adequate registratie van al het heerlijks was gewoon geen tijd. Het brein was niet opgewassen tegen de doordenderende DDOS-aanval. Ik kan het echt niet anders zien.

Lees hier verder.



_______________________________________________________________________________________________________________________________



19 januari 2019

Praatje

Hoe vruchtbaar is de Sint nog?

Herinneringen aan de eerste moeizame stappen van Espunt op de lange weg richting Sint Nicolaas.





De dag na Sinterklaas 
                        
Het is 6 december 2003, de dag na Sinterklaas. Gisteren nog werd ik in een brandweerwagen bij een  basisschool afgezet. Een paar van mijn Pieten zaten in doodsnood op het dak. Hoogtevrees. Met een zekere schaamte had ik de brandweer te hulp moeten roepen. Pieten met hoogtevrees, dat getuigt van ondeugdelijke selectie. En daarvoor ben ik zelf verantwoordelijk. In de Trouw van die ochtend stond op de voorpagina een foto van de Sint, samen met een Piet, en duidelijk in volle haast op weg naar het volgende adres. Er staat nog een derde persoon op die foto, ook in een lang gewaad. Iemand van allochtone afkomst, zo te zien Marokkaans. Hij kijkt op zijn best verbaasd, maar als iemand zou zeggen dat er eerder sprake is van afkeer dan zou ik daar geen moeite mee hebben.

Lees hier verder.



_______________________________________________________________________________________________________________________________


 18 januari 2019

Herinneringen aan de Mooi Weer Spelen 1996

Met het Kniogedicht, het Straatversje en het afscheidslied van Huib van Walsum.

Het Delfts Straattheaterfestival De Mooi Weer Spelen beleefde in 1996 zijn negende editie. De negen, de Enneade uit de Tarot, de laatste der enkelvoudige getallen. Voorbij de 9 ligt de oneindigheid van de meervoudigheid.Of deze overwegingen een rol hebben gespeeld bij de keuze van het festivalthema weet ik niet meer. Wat ik wel weet is dat we in gedachten de 9 inderdaad zagen als een sprong naar het hele grote, het hele erge, kortom, een sprong in het duister. De leuze werd: There 's magic in the air. Het moest een weekend worden waarin het gevecht tussen goed en kwaad, tussen duister en licht de toon zou zetten. Al vroeg in het jaar werd de Delftse goegemeente er op voorbereid dat de toekomst van hun mooie stad op het spel kwam te staan.

Lees hier verder.



 ______________________________________________________________________________________________________________________________

 

 13 januari 2019

Praatje

Hoe Lang Nog Leve de Sixties?

Espunt is onmiskenbaar een jongen van de Sixties. Ooit was hij daar heel trots op. En hij zal ze ook zeker niet verloochenen. Maar na een halve eeuw zijn niet alleen de Sixties geschiedenis geworden, het zal niet lang meer duren of voor Espunt zal het zelfde gelden. En misschien geldt dat al maar heeft hij dat in zijn ijdele bijziendheid nog niet in de gaten. Hoe het ook zij, tijd voor een associatieve terugblik.

Paus Johannes Paulus II vond in 2001 dat het afgelopen moest zijn met kerkelijk gezang in de moedertaal. De Kerk had immers maar één moedertaal en dat was het Latijn. Een van de dwalingen van het Tweede Vaticaans Concilie moest hiermee worden rechtgezet. De pauselijke correctie paste naadloos in een algemene trend die je zou kunnen omschrijven als het grote afbranden van de Jaren Zestig.

                        
De spin-off van de jaren zestig, zeker, ook mijn jaren zestig, liepen in 2001 op hun eind. De zelfbenoemde voorhoede uit het veelbesproken decennium had zijn wilde haren af laten knippen en de broek van een spietje voorzien. Voorzichtig begon de voorhoede uit te kijken naar de welverdiende rust waar zo lang voor was gespaard. En intussen werd de protestgeneratie door volgende generaties tegen het licht van de historie gehouden. Wat was er eigenlijk terechtgekomen van al die idealen? Die grote woorden? Soms ordinaire arrogantie. Was het achteraf gezien wel zo bijzonder geweest? Waren wij wel zo bijzonder geweest? Of waren die luid bejubelde jaren zestig niet anders dan een natuurlijk vervolg geweest op de jaren vijftig omdat de loop van de geschiedenis nu eenmaal niet in hapklare brokjes kan worden opgediend? Waren wij ook niet, net als al die andere generaties, een speelbal geweest van het lot? Van toevalligheden? Van coïncidenties? Omdat de dingen nu eenmaal gaan zoals ze gaan en omdat daar geen lieve vader of moeder iets aan kan veranderen. Zoals ook onze ouders de veranderingen die er wel degelijk waren, grote veranderingen zelfs, niet konden tegenhouden. Hadden wij het zelf eigenlijk wel gekund? Als we gewild hadden. Niet zo boeiend, want we wilden niet. Daarvoor sloot de tijdgeest te nauw aan bij wat een jongeling van binnen voelde en ongetwijfeld nog altijd voelt: behoefte aan vrijheid, aan afzetten tegen, aan spanning en opwinding, aan verbinding met andere jongelingen, aan kansen krijgen, aan afstemmen op nieuwe vibraties.

Lees hier verder.

 

______________________________________________________________________________________________________________________________


9 januari 2019

Column voor Nootdorp Nu

PEN-huisjes in Zuid-Holland

Deze eerste Kringel van 2019 heb ik gewijd aan Jan van der Sman, Nootdorper en onvermoeibaar tekenaar van Nootdorpse dorpsgezichten. Aanleiding was het verschijnen van een boekwerk met een uitgebreide selectie van zijn pentekeningen.