MEEM'64, Evolutie, Ideeën, Taal en Creativiteit

Gerard van de Schootbrugge (alias Gerard Espunt)

1344


 


Columns in Nootdorp Nu, 2022

 


        

Nootdorp Nu is een huis-aan-huisblad in Nootdorp dat iedere maand verschijnt. In 2010 kreeg ik het verzoek om iedere maand een column te schrijven. Ik doe dat uit hoofde van mijn functie als voorzitter van de stichting Kringloopwinkel De Wisselbeker. De kringloopwinkel is een inspiratiebron, maar ik neem alle vrijheid om over alles te schrijven dat mij bezighoudt en dat hopelijk ook voor de ontvanger van het blad de moeite waard is. Hierna de columns die in 2021 zijn verschenen. We noemen ze Kringels.







Kringel, 2022 - 4

Het recht van de sterkste


Soms, aan het eind van de dag, voltrekt zich boven het veld een bijzonder schouwspel. Honderden spreeuwen voeren in een grillig en fascinerend patroon een luchtballet uit. Een groepsdans met een spontane choreografie die verwondert. Het lijkt een spel, maar de werkelijkheid is een stuk minder vrolijk. De spreeuwen worden belaagd door een roofvogel en proberen hem met hun zwermgedrag in verwarring te brengen. De aanvaller slaat toe als de groep uiteen valt.

Overleven, daar gaat het om. Een kunst. Tot voor kort was overleven voor ons Hollanders meer een vanzelfsprekendheid dan een kunst. Al het nodige was in overvloed beschikbaar. Waarom stilstaan bij zo iets gewoons? We hadden wel wat beters te doen. Want stilstaan betekent achteruitgang. We hadden het prima voor elkaar. We hadden weinig of geen oog voor de ver-weg-shit. Waarom ons feestje laten verstoren door andermans ellende? We zaten hier gezellig en we zaten hier okee.

Maar ook in Luilekkerland regent het al een tijdje azijn. De wereld wordt minder voorspelbaar, chaos dreigt. Die weldadige onkwetsbaarheid, die onbekommerdheid van spreeuwen die het alleen wel rooien, dat zomerse gevoel van het heerlijke niets doen, er zit rot in. Ons postmoderne suikergoed verkorrelt, lost op en spoelt weg. Zo proeft het.

Enkele jaren geleden sprak ik een oude kennis die het na zijn studie Internationaal Recht tot ambassadeur had geschopt. Na de Tweede Wereldoorlog had zijn idealistische vader de oplossing. Onenigheid tussen staten zou in het vervolg worden opgelost door overleg en verdragen. Vaders aanstekelijke idealen brachten hem naar een Utrechtse collegezaal vol gelijkgestemde jongeren. Zij zouden het anders gaan doen.

De hoogleraar begon zijn eerste college internationaal recht met een opmerking vooraf: “Dames en heren, onthoudt goed wat ik nu ga zeggen. In de internationale verhoudingen geldt maar één recht: het recht van de sterkste.” Het had weinig gescheeld of de prof. was met kop en kont de collegezaal uitgejonasd. Na zestig jaar en een succesvolle loopbaan bij Buitenlandse Zaken kon mijn oude kennis niet anders dan met een grote zucht toegeven dat zijn oude prof gewoon gelijk had gehad.

Er verandert veel, maar niet “de natuurwetten”.

Knuffel 

15 mei


Kringel, 2022 - 3

Betweter


Ik zeg het maar zoals het is: de mens is een onverbeterlijke betweter. Dat waren we al heel lang, maar het wordt erger. Iedereen is tegenwoordig zijn eigen betweter. Als we de betweters mogen geloven dan moet de man, of kan ik voor mijn eigen veiligheid maar beter spreken van de niet-menstruerende mens, qua betweterigheid nog aanzienlijk hoger worden aangeslagen dan de wel-menstruerende mens, zeg maar de vrouw. Er lijkt op dit punt een duidelijk verschil te bestaan tussen mannen en vrouwen. En dat uit zich in wat wel genoemd wordt “mansplaining”. Een samentrekking van twee engelse woorden: “man” en “explain” en er wordt mee bedoeld: "het door een man op een neerbuigende, bevoogdende manier uitleggen van iets aan een vrouw". Vrouwen storen zich daar de laatste tijd steeds meer aan. Mijn vader heeft ooit geprobeerd mijn moeder de buitenspelregels uit te leggen en is daar snel mee gestopt. Mijn moeder had helemaal niets met voetbal en al helemaal niet met buitenspel. Overspel, dan? Had gekund, maar mijn vader was de braafheid zelve en dat heb ik dus niet van een vreemde. Het woord viel bij ons thuis alleen in relatie tot het voetbalspel.

Waarom storen vrouwen zich zo aan de neiging van mannen om hen de wereld te verklaren? Waarschijnlijk omdat ze het gevoel hebben dat er een superioriteitsgevoel mee wordt uitgedrukt. Dominantie. Macht. En dat lijkt me niet geheel onmogelijk. Er zijn verschillende manieren om te imponeren, je evolutionaire waarde als partner aannemelijk te maken. Sommige zinvol, andere grenzend aan oplichterij. Poenerigheid, sportscholerigheid, schoudervulligerheid, bungiejumperigheid, handtastelijkheid, sportuitlaterigheid, en ja, ongetwijfeld ook bedlegerigheid, betweterigheid en uitleggerigheid. Die laatste twee zijn natuurlijk ook hemeltergend, maar toch niet zo erg als die andere mannelijkheden. Laten we eerlijk zijn, je steekt er toch vaak wat van op. En imponeren is ook de vrouw wel toevertrouwd.

Betweterigheid is het jongere broertje van arrogantie. En dat is niet alleen heel erg maar ook nog eens heel gevaarlijk en daardoor heel dom. Arrogantie betekent dat je ervan overtuigd bent dat je van de ander niks meer kan leren. En heus, aan dat gedrag zijn mensen, groepen, voetbalclubs, bedrijven en landen bezweken. Het volgende slachtoffer lijkt Rusland te worden. Maar ook de Amerikaanse automobielindustrie, ja zelfs het oude China zijn er aan onderdoor gegaan. Daarom mijn welgemeende advies: noem niet alles mansplaining. Kijk uit voor arrogantie.

Boks met lichte knuffel 

15 april


Kringel, 2022 - 2      

Over 25 jaar


Onze kringloopwinkel is in 1997 van start gegaan en bestaat dit jaar dus 25 jaar. Dat gaan we op 25 juni vieren. In ons land verschenen de eerste kringloopwinkels in het begin van de jaren tachtig. De Emmaus in Eindhoven (bestaat niet meer) stamde al uit 1956. In 2017 waren het er al 1700! Gevolg van een spullificatiepandemie. Als alles groeit ….

In de jaren zeventig explodeerde de consumptie. Er zijn grenzen aan de groei riep de Club van Rome. Het eerste couplet van een smartlap die steeds meer het karakter kreeg van een smeerlap. Bezorgde burgers begonnen zich te verenigen in hun verzet tegen de dodelijke aanslag op Moeder Aarde en haar kinderen. Er is sindsdien veel gebeurd, maar nog veel meer niet. Telkens opnieuw knikken we ja, en doen we nee. Weten we nog wat duurzaamheid betekent? De opdracht om een leefbare planeet achter te laten aan onze kinderen en kleinkinderen. Die pikken het nu niet meer. Terecht!

De een zijn smartlap is de ander zijn poeplap. Het verschil tussen rijk en arm begint sprookjesachtige vormen aan te nemen. Hiephiepers zoals Bezos (Amazon) en Musk (Tesla, SpaceX) gaan het nu zelf oplossen! Als de Aarde onbewoonbaar wordt gaan ze ons, bijna letterlijk als kas(sa)plantjes, verkassen naar de Maan, naar Mars of zelfs naar Venus (in woningen die daar dan hoog in de atmosfeer zweven; aan het oppervlak  is het nogal heet, 450 oC). Om intussen nog wat bij te schnabbelen bieden ze nu ruimtetripjes aan zodat de iets minder rijken ook nog wat te pronken hebben. In 2021 is er zesmaal een raket gelanceerd met toeristen aan boord. Het begin! Een tripje naar Antarctica is straks iets voor de paupers.

Natuurlijk, de mens is vol vernuft en het kan altijd anders. Eind 19 de eeuw dreigden de grote steden te bezwijken onder een apocalyptische hoeveelheid paardenpoep en –pis. Enkele decennia later waren die miljoenen paarden vervangen door het automobiel. Probleem opgelost. Maar een nieuw, nog groter probleem, geboren. Nee, zoveel valt er nu ook weer niet te vieren. Helaas. Over 25 jaar misschien?

Boks

15 februari


Kringel, 2022 - 1       

Nieuw jaar, feesten maar

 

Een nieuw jaar. De planeet waarop wij leven, heeft haar rondje om de zon weer volbracht. Sterker nog, de nieuwe omloop is al weer een stukje gevorderd. Nooit een moment rust voor een planeet. Ik had ooit een baas, die, zoals veel bazen, in de loop van januari zijn medewerkers toesprak om ze, samen met hun geliefden, een voorspoedig nieuw jaar toe te wensen. En een goed jaar voor de business zou daar zeker bij helpen. In die boodschap zat steevast een andere boodschap: aan het werk! Meestal was het jaar dan al zo’n twee weken oud. Vier procent van het jaar zat er al weer op. Idealiter zou er dan ook al vier procent van de omzet verzekerd moeten zijn. In ons geval een flink aantal miljoenen. Als ik bij deze boodschap om me heen keek, zag ik flink wat opkomende buikkramp. De eerste twee weken van januari. De meesten waren dan nog maar net terug van een welverdiende wintersportvakantie. Even bijkomen van die hectische decembermaand. Dat gekkenhuis. Want dan moesten de achterstanden alsnog geforceerd worden weggewerkt om de targets voor dat jaar te halen. En dan in januari al weer druk op de ketel? Het jaar duurde nog zo lang. Er kon nog zoveel gebeuren. Ja, daarom juist, hoorde je de baas denken.

Ook zonder baasdruk gaat 2022 ongetwijfeld weer voor opwinding zorgen. Hebben we het bestaan in de afgelopen paar honderd rondjes om de zon niet wat te ingewikkeld gemaakt? Soms bekruipt mij het gevoel dat we die fonkelend mooie wereld met al zijn mogelijkheden, verlokkingen, systemen, structuren, ideeën, bedreigingen, technieken, niet meer zo goed onder controle hebben. Het wordt allemaal wat instabieler. Er ligt chaos op de loer. We lopen over een smal pad langs de afgrond en zelfs als we koers weten te houden is het maar de vraag of het daar boven op die Biebelebonseberg midden in Luikekkerland wel het feestje gaat worden dat ons wordt beloofd. Het nooit meer eindigende festival, gas geven in het lachgasleven, drop-in-shop-in, shop-out-drop-out. Wordt China het nieuwe normaal? Misschien moeten we ons wat meer gaan oefenen in bescheidenheid, beschaving en betrokkenheid.

Boks

15 januari 2022